لا تَطْغَوْا إِنَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ، وَ لا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ أَوْلِياءَ ثُمَّ لا تُنْصَرُونَ ، همراه آنان كه با تو ، رو به خدا كرده‌اند ، همچنان كه مأمور شده‌اى ، مستقيم برو ؛ و طغيان مكنيد كه او به هر كارى كه مىكنيد بيناست . به ستمكاران ميل مكنيد كه آتش بسوزاندتان ، شما را جز خدا هيچ دوستى نيست و كس ياريتان نكند » « 1 » و باز فرمود : « فَلِذلِكَ فَادْعُ وَ اسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ وَ لا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ ، چنان كه مأمور شده‌اى مستقيم باش و از پى خواهشهاى ايشان مرو » . « 2 » خداوند رسول خود را فرمان داد تا « وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلًا ، از مشركان دورى گزيند ، دورى گزيدنى نيكو » . « 3 » اين فرمان در همان آغاز دعوت است و به احتمال از آن روى كه راه توحيد و شرك كاملًا از يكديگر جدا شود . مشركان نمىخواستند تفاوت توحيد پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و شرك آنان تا حدى زياد شود كه ميان جامعهء مكه انشقاق ايجاد كند ؛ به ابوبكر گفته شده بود كه اگر در خانه بماند و خدا را عبادت كند به او كارى ندارند . « 4 » اين سياست مشركان بود . 2 - برخوردهاى روانى يكى از روشهاى مشركان در برخورد با رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم ، برخوردهاى استهزايى در جهت ايذا و اذيت آن حضرت بود . آنچه كه هدف اصلى بود ، خورد كردن شخصيت پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و منزوى ساختن ايشان بود . مشركان در شكلهاى مختلف ، آن حضرت را مورد استهزا قرار مىدادند تا علاوه بر منزوى كردن او ، شخصيتش را در پيش مردمان عادى تحقير كنند . طبيعى بود كه در آن صورت ، نه او توان بروز در جامعه را داشت و نه تودهء مردم چندان توجهى به او مىكردند . تأثير روحى اين برخورد بر روى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم كه اهل نجابت و صداقت بود ، نمىتوانست كم باشد ، با اين حال وى به پشتوانه همين صداقت و نجابت در برابر آن همه استهزاء ايستادگى كرد . مسأله استهزاء به عنوان يك فصل مهم در اخبار دورهء بعثت مورد توجه سيره نويسان قرار داشته است . ابن سعد ، ابن اسحاق و بلاذرى فهرست اسامى مستهزئين را ياد كرده‌اند . « 5 » از ميان دهها اسمى كه ابن سعد ياد كرده تنها دو نفر آنان ايمان آوردند و ديگران يا در جنگهاى دوره مدينه كشته شدند يا پيش از فتح مكه مردند . « 6 » سيره نويسان اين امر را ناشى

--> ( 1 ) . هود ، 114 - 113 ( 2 ) . شورى ، 15 ( 3 ) . مزمل ، 10 ( 4 ) . البدء والتاريخ ، ج 6 - 4 ، ص 151 ( 5 ) . طبقات الكبرى ، ج 1 ، صص 201 - 200 ؛ السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 1 ، صص 410 - 408 ؛ انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 124 ( 6 ) . نك : طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 201 ؛ مجمع البيان ، ج 6 ، صص 347 - 346